《宋澤萊新著《天路拾穗》TOJ/台灣字版》

 | | | 轉寄

Chútê 24：Kitoktô kám ētàng chia̍h chèpài kòe ê chia̍hmi̍h?

作者 Sòng Te̍klâi 2026.08.16

Chútê 24：Kitoktô kám ētàng chia̍h chèpài kòe ê chia̍hmi̍h?

2004 nî 5 goe̍h chìnchêng, ūi tio̍h góa ê siūsé, bo̍ksu Tân Jînchong hiaⁿ, chêng li̍púi Ông Sèhun hiaⁿ, Sêngtek hiaⁿ kah Siùeng ché angbó͘ múi keh nn̄g lépài, to̍h ē kàu goán tau lâi. Tāike píchhú thàmthó "sèngkeng" ê tōlí, chhiùⁿ chi̍tkóa hóthiaⁿ ê sèng koa. Goán kiōngtông hunhióng tī Kitok ni̍h ê hílo̍k pêngan, jîchhiáⁿ kengle̍k Kitok lāibīn ê chin chē kîchek. Bô giâugî ê sī, hit sî kantaⁿ kóng sī góa sìngióng kòetêng tiong siōng bílē ê sîkhek.

Ū chi̍t pái, goán kóng tio̍h Kitoktô kám ētàng chia̍h chèpài kòe ê mi̍hkiāⁿ. Góa kóng tāikhài bētàng ho͘ⁿh? Hoānnā chèpài kòe ê chia̍hmi̍h tûliáu íkeng bô sinsian ígōa, tī ū sìngióng ê lâng khòaⁿ khí lâi, khióngkiaⁿ mā sī bô chhengkhì ê. Góa ê ìsù thang kántan lôngsok ūi, "kúi lūi só͘ chia̍h kòe ê mi̍hkiāⁿ, Kitoktô ūisiáⁿmi̍h beh khì bak tio̍h leh?!" M̄koh Jînchong bo̍ksu sûisî kóng ētàng chia̍h, jîchhiáⁿ phahkhui sèngkeng, the̍h lâi góa ê gánchiân kóng, "Sèngkeng sī ánne siá ê." Góa to̍h khòaⁿ tio̍h "Lômá Su" 14：13~23, Páulô ánne kóng, "Góa pîn kah Chú Iésu ê bi̍tchhiat koanhē chaiiáⁿ, chia̍hmi̍h púnsin lóng sī chhengkhì ê…… itchhè ê chia̍hmi̍h lóng ētàng chia̍h." Góa chi̍t khòaⁿ, tōa kiaⁿ chi̍t tiô, siūⁿ bē kàu Páulô ē ánne kóng, jîchhiáⁿ inūi ánne, tī simlāi tùi Páulô khaisí khì chhoahchhoah!

Goânlâi, góa tī 1990 nî chóiū teh kàchheh ê koktiong, hiòng chi̍t ūi "Tēhng Chūhōesó͘" ê tôngsū sêngjīn "góa ētàng siongsìn Iésu síkhì kohoa̍h" liáuāu, chin chē ê kîkoài tāichì itti̍t hoatseng. Góa ētàng tī ji̍tsîthâu kengle̍k tio̍h koântōa ê Sènglêng tī góa ê pōeāu lîmchāi saⁿ kang tahtah; tī bînbāng tiong khòaⁿ tio̍h chin chē chòngtāi koh súisúi ê "ībāng" kéngsiōng; ētàng kengkòe Sènglêng tī bînbāng tiong ūi góa kui sengkhu ê chōeok kiâⁿ sélé; ētàng kengkòe Iésu ê chhiú chi̍tba̍knih kú to̍h kā góa ê pēⁿthiàⁿ chiongchí …… tiongkan iáu ū chi̍tkóa simlí siōng chiok chhimkhek ê káipiàn,

Chi̍tê sī góa khaisí kiaⁿ chôa lūi. Chìnchêng tī bīsìn Iésu ê sî, góa sī m̄ kiaⁿ chôa ê. Chū sèhàn tī chhân ni̍h, to̍h gū tio̍h chin chē chôa lūi, kah itpoaⁿ gín'á kângkhoán, to̍h sī m̄ kiaⁿ in, m̄ koán chúichôa, kukhakhoe, hō͘sòaⁿchat, óngóng ū khòaⁿ kahná bô khòaⁿ, sīmchì tongtiûⁿ kā in thâisí. Góa iáu tī chhàichhī'á chia̍h kòe chôa bah, kámkak khìbī bē bái. M̄koh chū 1990 nî liáuāu, góa tùi chôa ū lēnggōa chi̍t chióng kámkak, chíiàu chi̍t siūⁿkhí chôa, kui sengkhu to̍h bē sóngkhoài, chin siūⁿ beh lī chôa hn̄ghn̄g, jú bô koanhē jú hó; chóng kóng chi̍t kù to̍h sī bô siūⁿ beh khòaⁿ tio̍h i, siūⁿ tio̍h i. Ūtangsî'á ē tī tiānsī téngbīn khòaⁿ tio̍h chôa lūi ê iáⁿphìⁿ, tiāⁿtiāⁿ sûi choán tâi m̄ khòaⁿ. Góa m̄chai Kitoktô sī m̄sī ittēng tio̍h kiaⁿ chôa, mā bô mn̄g kòe pa̍tlâng; m̄koh kású ū Kitoktô kóng i m̄ kiaⁿ chôa, iáu ētàng chhinkīn chôa, góa ittēng ē khimphòe i, inūi tī góa ê gántiong, i si̍tchāi chiok ióngkám!

Lēnggōa chi̍tê sī góa m̄ chia̍h chèpài mi̍h. Góa tī gín'á kah chhengliân sîtāi sī bô khiànsńg chia̍h chèpài mi̍h ê, tú tio̍h nîcheh’á á sī tōa pàipài, lóng sī tōa chia̍h tōa lim, kinpún bē siūⁿ tio̍h siáⁿmi̍h chèpài mi̍h, to̍h sī Chhengbêng pōebōng liáuāu ê chia̍hmi̍h, chiàu chia̍h put gō͘. M̄koh, tùi 1990 nî khí, m̄chai ūisiáⁿmi̍h, hoānnā khòaⁿ tio̍h ū lâng pàipài to̍h kámkak chin koài, kohkhah biánkóng chia̍h hit kóa chèpài kòe ê mi̍hkiāⁿ. Goán lāubú sī chin kah'ì pàipài ê, góa bô pānhoat kā i kiùchèng, mā sī bô hoattō͘ kā i khó͘khǹg; m̄koh chíiàu i kā pài oân ê chia̍hmi̍h phâng kàu góa ê bīnchêng, sáilōng góa chia̍h, góa to̍h kiâⁿ khì hn̄ghn̄g ê só͘chāi. Góa thánpe̍k kā i kóng, "M̄ chia̍h chèpài mi̍h, chi̍t tiámtiám’á to m̄ chia̍h!" I tongjiân bô hoaⁿhí, m̄koh góa chiah bē kòa’ì i ê bô hoaⁿhí; góa kámkak chia̍h liáu chèpài mi̍h, téngî sī hoánpoān liáu kakī ê liôngsim! Tī kîtha ê tiûⁿha̍p, góa iûgoân kianchhî chitê goânchek, hoānnā chaiiáⁿ chia̍hmi̍h sī pàikòe ê, góa choa̍ttùi m̄ khì kha̍p tio̍h i. Chitê si̍pkoàn kàu 2004 nî íkeng 14 nî ā, chiàusiông bô piàn.

Kántan lâi kóng, góa chaiiáⁿ, kiaⁿ chôa kah m̄ chia̍h chèpài mi̍h, to̍h sī Sènglêng tī góa sengkhu téng hóe ìn chò kìhō.

Chìnchêng, Sènglêng iáubōe lîmkàu ê sî, góa sī siáⁿmi̍h lóng ētàng loānlâi hit pêng ê lâng; Sènglêng lîmkàu íāu, góa íkeng sī ū kàitiâu chit pêng ê lâng. M̄sī góa kakī beh ánne káipiàn（góa chiah bô le̍kliōng chò chit chióng káipiàn）, sī Sènglêng hō͘ góa piànsêng chit chióng. Kìjiân sī ánne, góa ná tio̍h ûihoán Sènglêng tùi góa só͘ chò ê káipiàn? Kiaⁿ chôa kah m̄ chia̍h chèpài mi̍h pēng bô hō͘ góa jīmhô ê pháiⁿchhù, tiantò sī hóchhù iáu bē chió, chìchió thêchhéⁿ góa ánchóaⁿ phiahkhui to̍kthâng kah kúi lūi ê chhimsi̍p, che sī chin hó ê.

Góa só͘í tùi Páulô putboán, tûliáu i chitê tôngtu̍t ê kàutō bē ha̍h góa tī Sènglêng ni̍h ê thégiām ígōa; lēnggōa chi̍tê insò͘ sī góa tùi chákî sùtô͘ sîtāi ê Kitoktô m̄ chia̍h chèpài mi̍h ê goânsí kuitēng ū chi̍tkóa liáukái, tī sùtô͘ sîtāi, hokim khaisí iû Iûthài lâng thoân hō͘ gōapang lâng ê sî, bat tú tio̍h bó͘ chi̍tkóa Iûthài lâng ê chekpī. Tng Páulô kah Banába soankàu lâi kàu Antiokhè ê sî, ū kóa Iûthài lâng ê Kitoktô to̍h iaukiû gōapang lâng ê Kitoktô tio̍h chiapsiū katlé, iáu khiónghat chiahê gōapang lâng ê sìntô͘ kóng bô siū katlé to̍h bētàng titkiù. Páulô kah Banába tongtiûⁿ chiū kah chiahê Iûthài lâng Kitoktô tōa jiáng khí lâi. Siōng bóe só͘ū ê sìntô͘ to̍h koattēng, chhiáⁿ Páulô kah Banába lâi Êlúsalèm chóng kàuhōe, khì kìⁿ chèng sùtô͘ kah tiúⁿló, chhiáⁿ Êlúsalèm Chónghōe koattēng gōapang lâng sī m̄sī ittēng tio̍h siū katlé chit hāng tāichì. Páulô kah Banába lâi kàu Chónghōe liáuāu, to̍h kā chit hāng tāichì pòkò hō͘ siōngkip ê chèng sùtô͘ thiaⁿ. Chónghōe ê chèng sùtô͘ kah tiúⁿló thiaⁿliáu, seng iû Iésu ê siótī Iâkop thêgī m̄bián iaukiû gōapang lâng ittēng tio̍h siū katlé, m̄koh sī tio̍h chunsiú sìê kàitiâu. Iâkop kóng, "Lán engkai siá phoe, hoanhù in bēsái chia̍h chèkòe ngó͘siōng ê bô chhengkhì chia̍hmi̍h, bētàng ū îmloān ê hêngûi, bēsái chia̍h chhuisí ê chengseⁿ kah hoeh." Liáuāu, chèng sùtô͘, tiúⁿló kah choân kàuhōe ê hōechiòng lóng tôngì, to̍h koh chhephài Páulô, Banába kah Êlúsalèm Chónghōe ni̍h ê jînsū Iôtah, Sila̍h khì Antiokhè sengbêng chiahê koattēng, Antiokhè ê Iûthài lâng sìntô͘ kah gōapang lâng sìntô͘, chiongkîbóe têngsiu kū hó（chù 1）.

Lí khòaⁿ! Êlúsalèm ê chóng kàuhōe sī ū "m̄ chún chia̍h chèpài mi̍h" chitê kuitēng, jîchhiáⁿ Páulô iáu tng chènglâng soanpò͘ kòe! Sī ánchóaⁿ kàu siá "Lômá Su" ê sî, lí kakī koh bô ho̍kchiông kuitēng, chútiuⁿ "itchhè ê chia̍hmi̍h lóng ētàng chia̍h"? Che kám m̄sī chin bô siúhoat ê hêngûi? Mā sī tùi Êlúsalèm chóng kàuhōe ê thiaukò͘’ì biáusī!

Góa jú siūⁿ Páulô chit chióng hêngûi, to̍h jú siūkhì, kámkak chitê lâng chinchiàⁿ sī bo̍kbêng-kîbiāu, tàuté teh loān chhòng kóa siáⁿmi̍h! Góa sutéhā nga̍uhnga̍uh liām, tùi Páulô ê hêngûi chin bô ka lia̍hchò sī tongjiân, kámkak i bô kàu thang sìnnāi, tōachú-tōaì ê chútiuⁿ, bô hoattō͘ …….

Bô siūⁿ tio̍h, to̍h tī hit àm, góa chò chi̍tê "khìsè" chiok kiaⁿlâng ê "ībāng",

Góa m̄chai ībāng sī siáⁿmi̍h sîchūn hoatseng ê, kiámchhái sī teh beh thiⁿkng ê sî, inūi chhéⁿ khí lâi ê sî, thiⁿsek íkeng phahphù kng ā.

Tī hit pái ê khùnbîn tiong, góa hiônghiông seng kámkak chin siojoa̍h（sūsi̍t siōng tongsî khùnpâng tng teh pàng léngkhì）, pénglâi-péngkhì, m̄koh bô ū ē hō͘ góa chhéⁿ khí lâi. Sòachiap, góa kámkak thâukhak téngbīn ū chengkhì kângkhoán ê jia̍tliû tà lo̍h lâi, huisiông ê siojoa̍h, thang hō͘ lâng kuiê thâu kōaⁿ chho̍pchho̍p lâu ê hit chióng jia̍tkhì kànglîm lo̍h lâi, chi̍tē’á, kahná chéngkô téng pòaⁿsin lóng chìnji̍p ko'un ê chengkhì sek lāibīn kângkhoán. Liáuāu, o͘àm ê thiⁿténg hiônghiông lō͘chhut chi̍tê só͘chāi ū kng ê khutè（kahná iáu ū chi̍tê îⁿ goe̍h）, bāng tiong ê góa giú tn̂g āmkún, thâupō͘ hiòng thiⁿ, to̍h kahná chi̍t chiah tùi îⁿ goe̍h háukiò ê iá lông kângkhoán, khaisí hoatchhut tan imchat ê honggiân（chù：Góa ê honggiân ū nn̄g chióng, chi̍t chióng sī tan imchat ê chi̍him, sī kângkhoán ê chi̍tê tan im khoàisok chhiùⁿ chhut, sī oló kèngpài ēng ê; lēnggōa chi̍t chióng sī kóng kah lòlò tn̂g, ná chhinchhiūⁿ lán ê ji̍tsiông gígiân, kantaⁿ sī gígiân ni̍h ū chin chē ê chi̍him, sī chi̍t chióng kángtō sek ê gígiân）, siaⁿim huisiông tōasiaⁿ koōng, sîkan îchhî huisiông kútn̂g, m̄koh góa kámkak m̄sī khò tio̍h kakī ê le̍kliōng hoat chhut lâi ê, khiok sī siū tio̍h bó͘ chióng le̍kliōng ê khanín kiò chhut lâi ê, chóng kóng chi̍t kù to̍h sī chi̍t chióng huisiông koōng ê kèngpài kiò chhiùⁿ. Liáuāu, thiⁿténg oânchoân pī phahkhui, chiū ū chhuthiān chi̍t pún chin tōa ê chheh, chi̍tia̍h-chi̍tia̍h chūtōng hiankhui, lāibīn choânsī Hila̍hbûn, khósioh góa m̄bat Hila̍hbûn, m̄chai i tàuté siá siáⁿmi̍h; m̄koh púnlêng chaiiáⁿ, he sī Páulô ê só͘ū susìn（paukoat bô tī "sèngkeng" lāibīn ê só͘ū susìn）, khòaⁿ khí lâi hūnliōng chin tōa, choa̍ttùi m̄sī "sèngkeng" ni̍h chióchió hit kúi phiⁿ niâ. Góa chaiiáⁿ Sènglêng ê ìsù sī beh kā góa kóng, Páulô ê susìn putchí sī góa só͘ khòaⁿ tio̍h ê hit kúi phiⁿ, i tī kîtha susìn ni̍h kóng tio̍h ê tōlí（paukoat kám thang chia̍h chèpài mi̍h ê būntê）, putchí sī góa só͘ khòaⁿ tio̍h ê hit kóa phiⁿchiuⁿ, góa chitmá só͘ ētàng khòaⁿ tio̍h ê chísī Páulô chióchió hit kúikù ōe jîí. Góa tī bînbāng tiong kámkak chin siojoa̍h, itti̍t pénglâi-péngkhì, itti̍t khòaⁿ tio̍h hit kóa bô hoattō͘ bat ê susìn, sîkan îchhî huisiông kú. Liáuāu, góa koh thiaⁿ tio̍h Sènglêng tn̂gtn̂g ê thó͘ tōakhùi siaⁿ（chìnchêng, góa chêng kàu taⁿ m̄bat thiaⁿkòe Sènglêng ê thó͘ tōakhùi）, hitê thó͘ tōakhùi siaⁿ hō͘tiōng unjiû, kahná hôeim ētàng chìnji̍p góa ê simlāi siōng chhim ê só͘chāi, ū chi̍t chióng chin tōa ê anùi chokiōng, thiaⁿ khí lâi chin sóngkhoài. I teh kámthàn Páulô ū puttek'í ê khó͘tiong, Páulô kóng ê ōe tiāⁿtio̍h sī tī puttek'í ê chêngsè hā kóng chhut lâi ê, i ū i ê lânchhù tī leh. Ìsù sī hō͘ góa m̄bián kòehūn chù’ì, mā m̄bián khochek. Hôhòng Páulô ánne kóng mā ū i si̍tchè ê suiàu, hoānnā chaiiáⁿ si̍thóng ê lâng, to bē khiánchek Páulô ê. Góa tī hitê thó͘ tōakhùi siaⁿ tiong chìm ji̍pkhì chin kú, siū tio̍h chin tōa ê anùi. Liáuāu, chiū chhéⁿ khí lâi, thiⁿsek chhaputto sī thiⁿkng à.

Góa chhéⁿ khí lâi, liáukái ībāng só͘ beh thoânta̍t ê tōapō͘hūn ìgī（ànchiàu kòekhì góa ê kenggiām, beh ē oânchoân liáukái ībāng ê só͘ū bô tiōngiàu ê sèchiat ê ìgī sī putkhólêng ê）. I ê tiōngtiám iáu sī lak tī "sìntô͘ kám thang chia̍h chèpài kòe ê chia̍hmi̍h" íki̍p "Páulô tùi chia̍h chèpài mi̍h ê chinchiàⁿ khòaⁿhoat" chit nn̄g tiám. Tùi chêngchiá, Sènglêng pēng bô hō͘ góa kò͘tēng ê káitap, tī chéngkô ībāng tiong, Sènglêng ê thāitō͘ lóng sī ke̍ktoan unjiû ê, I m̄sī itpoaⁿ ê kàutiâu chúgīchiá, chíū kóng "thang" á sī "m̄thang", khiok sī phiahkhui chit chióng lūntoàn, iû góa kakī lâi koattēng; chit chióng khoaniông ê thāitō͘, sī góa tī Kitokkàu kài ni̍h chin chió khòaⁿ tio̍h ê. Tùi hiōchiá, Sènglêng ê khésī píkàu khah chē, I bênghián kā góa kóng, Páulô ê chinchiàⁿ ìsù góa sī bô hoattō͘ liáukái ê, inūi kengbûn siuⁿ chió, góa bô pānhoat khòaⁿ tio̍h Páulô bat siá kòe, bô tī "sèngkeng" ni̍h ê kîtha susìn. Tāikhài ìgī chiūsī ánne.

Kîsi̍t, góa āu lâi phahpiàⁿ chhâkhó sèngkeng ê bûnjī, hoatkiàn Páulô kóng, "Itchhè ê chia̍hmi̍h lóng thang chia̍h." chitkù ōe, bô ittēng sī ēng lâi tâm "chèpài mi̍h kám ētàng chia̍h" chitê chútê. Ōaⁿ ōekù lâi kóng, Páulô só͘ kóng ê "chia̍h ê hoānûi" khólêng paukoat chèpài mi̍h, mā khólêng bô paukoat chèpài mi̍h. Jînchong bo̍ksu the̍h hō͘ góa khòaⁿ ê "Lômá Su" chéngkô cha̍psì chiuⁿ ni̍h ê bûnjī, tāiseng sī kóng tio̍h, "ū sìnsim ê lâng, siáⁿmi̍h mi̍hkiāⁿ lóng thang chia̍h; sìnsim nńgchiáⁿ ê lâng; kantaⁿ chia̍h chhàise（chù 2）. "Āu lâi koh kóng tio̍h, "itchhè chia̍hmi̍h lóng thang chia̍h, m̄koh nāsī lí só͘ chia̍h ê hō͘ pa̍tlâng ta̍hchha, he to̍h m̄tio̍h à. Só͘í, siōng hó mài chia̍h bah, mài limchiú, mài chò jīmhô hō͘ lí ê hiaⁿtī ta̍hchha ê tāichì.（chù 3）". Tiōngtiám kahná sī lak tī "sìntô͘ engkai chia̍h chiú bah á sī chia̍h chhàise" ê būntê téngbīn, khiok m̄sī khǹg tī "chèpài mi̍h kám ētàng chia̍h" chitê būntê téngbīn. M̄koh, tī kîtha bûnjī ni̍h mā ū chhuthiān "chia̍hmi̍h púnsin lóng sī chhengkhì ê; nāsī ū lâng kiohsī i bô chhengkhì, ánne, tùi chitê lâng lâi kóng, i to̍h sī bô chhengkhì ê à.（chù 4）"Chiahê ōe, thang hō͘ lâng kiohsī Páulô sī teh tâm chèpài mi̍h. Bôlūn ánchóaⁿ, chéngkô cha̍psì chiuⁿ ê bûnjī, khólêng m̄sī tâm chèpài mi̍h ê, mā khólêng sī tâm chèpài mi̍h ê, lióngchiá lóng ū khólêng.

M̄koh, bôlūn sī m̄sī tâm chèpài mi̍h, Páulô kah Sènglêng kângkhoán pēng bô chò chhut chi̍tê kàutiâusek ê lūntoàn. Páulô jīnûi chia̍h m̄ chia̍h lóng bûsó͘ūi, bô engkai chiâⁿchò būntê. I kóng, "ū lâng siáⁿmi̍h mi̍hkiāⁿ lóng chia̍h, mā sī piáusī i tùi Chú ê chunchông, inūi i ūi chia̍h ê chia̍hmi̍h kámsiā SiōngChú. Ū lâng m̄ chia̍h bó͘ chióng chia̍hmi̍h, kângkhoán sī piáusī tùi Chú ê chunchông, mā kámsiā SiōngChú（chù 5）."

Só͘í kású kóng sī tâm "kám thang chia̍h chèpài mi̍h", tī Páulô ê thāitō͘ lâi kóng sī khaihòng ê, lóng sī ētàng ê. Ánne chiah sī kengbûn ê si̍tchè só͘ chí! Tongjiân, "sèngkeng" mā siuchi̍p ū Páulô ê lēnggōa chi̍t hong susìn, tī hia mā kóng tio̍h kám thang chia̍h chèpài mi̍h ê tāichì, m̄koh khaihòng ê thāitō͘ iûgoân ánne.

Chitê ībāng, hòakái liáu góa kah Páulô chi kan ê kíntiuⁿ, khakpó góa tùi "Páulô susìn" ê sìnsim, tùi góa lâi kóng, sī chi̍tê chin tiōngiàu ê ībāng.

Tôngsî, koh khah tiōngiàu ê sī, góa liáukái "Páulô susìn" ê tiōngiàu sèng, chiahê susìn m̄sī piáubīn ê kántan giântâm, tī chiah ê susìn ê pōeāu, ū Sènglêng chò pōesu, só͘ tâm ê lōeiông tōapō͘hūn lóng hûha̍p Sènglêng ê ìsù; ōaⁿ kù ōe lâi kóng, "Páulô susìn" chhaputto to̍h sī Sènglêng chhinsin ê giântâm.

Tńglâi siōng thâuchêng lâi kóng：
Ánne chūchiông kengle̍k kòe chitê ībāng liáuāu, góa kám ū káipiàn si̍pkoàn chia̍h chèpài mi̍h? Bô! Góa kàu chitmá iûgoân m̄ chia̍h chèpài mi̍h, chísī tùi chia̍h chèpài mi̍h ê Kitoktô bô koh chekpī jîí. Góa púnlâng iûgoân kiankoat choa̍ttùi bô beh chia̍h chèpài mi̍h, inūi he sī Sènglêng tùi góa ê siōng bênghián ê ù ìn!

—2010, 05, 30 tī Lo̍kkáng tòa ê só͘chāi

（chù 1） kìⁿ " Sùtô͘ Hêngtoān " cha̍pgō͘ chiuⁿ.
（chù 2） kìⁿ Lômá Su cha̍psì chiuⁿ 2 cheh.
（chù 3） kìⁿ Lômá Su cha̍psì chiuⁿ 20－21 cheh.
（chù 4） kìⁿ Lômá Su cha̍psì chiuⁿ 14 cheh.
（chù 5） kìⁿ Lômá Su cha̍psì chiuⁿ 6 cheh.