《宋澤萊新著《天路拾穗》TOJ/台灣字版》

 | | | 轉寄

Chútê 6：Hòngkhì "in sìn chheng gī" kàugī ê hiōkó

作者 Sòng Te̍klâi 2026.02.08

Tē it pō͘ Chhenggī titkiù
Chútê 6：Hòngkhì "in sìn chheng gī" kàugī ê hiōkó

Góa bat chhì siūⁿ, m̄bián siuⁿ khòaⁿtiōng "in sìn chheng gī" ê kàugī lah! Hoâiⁿti̍t i chísī khaisí sìn ê kaitōaⁿ ê tāichì, jīmhô sìn Iésu ê lâng, lóng íkeng pī chhenggī à. Chíiàu ētàng kui sìlâng îchhî itkoàn ê sìngióng, kàu siōng bóe, tng boa̍tsè lâilîm ê sî, in ittēng ētàng kohoa̍h, ētàng lâi kàu sinthiⁿ-sintē, ētàng chìnji̍p sin Êlúsalèm sèngsiâⁿ. Che sī bô m̄ tio̍h, sī oânchoân thang khaksìn ê.

Chhinchhiūⁿ chiahni̍h kántan ê tō ni̍h, iáu ū siáⁿmi̍h hó kóng leh? Lí nā m̄kóng, pa̍tlâng iáu ē jīnûi lí ê Kitokkàu siuióng kochhim bo̍h chhek; lí chi̍t kóng chhut lâi, tiantò hō͘ lâng bong chhengchhó lí ê tésè, chaiiáⁿ lí chin chhiánpo̍h. Pa̍tlâng ē kóng, "Goânlâi lí kah sìn Kitokkàu ê chngkha a’pô kângkhoán, tī Kitok ê kàugī ni̍h kantaⁿ chaiiáⁿ itti̍t teh sìn, jîchhiáⁿ kā 'sìn Iésu' chiahni̍h kántan ê tāichì, tòngchò Kitoktô siōng koân ê tōlí, si̍tchāi sī chhiánpo̍h kah kiaⁿlâng!"

Tongjiân, tekkhak sī ánne, "in sìn chheng gī" si̍tchāi bô gōa chē tōlí thang kóng. Tng lí sìn Iésu, SiōngChú to̍h kā chiongke̍k ê kiùin hō͘ lí, chi̍t tiám'á to bē khuithāi lí. Téngî sī kóng lí chò sèkài siōng bē chia̍hla̍t ê tāichì（kîsi̍t, lí chíiàu chē tī hia bô tíntāng to̍h ēsái）; m̄koh khiok tit tio̍h sèkài siōng pókùi ê mi̍hkiāⁿ（iâⁿkòe tit tio̍h sûnkim táchō ê chi̍t chō kongchhái siâⁿtî ）.

Só͘ū ê sūsi̍t kantaⁿ tī chia, só͘ū ê tōlí mā kantaⁿ tī chia. Múi chi̍tê bô tìsek ê chngkha a’pô sìntô͘ mā lóng chaiiáⁿ chit ê tōlí, he iáu ū siáⁿmi̍h thang kohchài kóng ê leh?

M̄koh, tng góa siūⁿ tio̍h ittàn hòngkhì "in sìn chheng gī" só͘ tòa lâi ê hiōkó ê sî, to̍h koh m̄ káⁿ khéngtēng "in sìn chheng gī", hiahni̍h bô ta̍ttit kóng à. I kahná ē tìsú Kitokkàu sìngióng chìnji̍p lēnggōa chi̍tê phahng sîtāi oh! Chōnghóng ê giâmtiōng sèng kiámchhái ē chhiaukòe lán ê sióngsiōng chi gōa oh!

Hòngkhì "in sìn chheng gī" ê tōlí ê hiōkó sī ánne ê：
1, Tāiseng sìntô͘ ē hòngkhì tùi Kitok ê sìngióng, lēnggōa chhōe Iésu ígōa ê kîtha sìngióng：
"In sìn chheng gī" ê "sìn" tī "Kūiok" ni̍h tongjiân mā ū ittēng ê kuihoān, m̄ sī sûipiān loān sìn, m̄koh tī chia lán bô beh tâm. Tī "Siniok"mā ū tìsek lōeiông siōng ê kuihoān, ánne chiah sī lán beh tâm ê. Lán itpoaⁿ sìntô͘ lóng chaiiáⁿ tī "Siniok", siōng kónggī "sìn" ê lōeiông sī teh chí siongsìn "Sù Hokim Su" ni̍h ê Iésu kok chióng giânhêng; kohchài e̍hgī chi̍t tiám ê lōeiông to̍h sī teh chí "Sùtô͘ Sìnkeng" hit lūi ê Sìnkeng só͘ kóng tio̍h ê Iésu itseng; siōng e̍hgī ê lōeiông sī teh chí "sìn Iésu síkhì kohoa̍h" chit hāng tāichì. Chóng kóng chi̍t kù, sìn Iésu to̍h sī chhenggī ê goânthâu, engkai kā Iésu khǹg tī sìngióng ê siōng he̍ksim. Páulô, Martin Luthur á sī Calvin mā lóng chòkòe chitê kuihoān（chù 1）. Só͘í tùi bôlūn tó chi̍t hongbīn lâi khòaⁿ, lán ê "sìn" lóng sī ēng "sìn Iésu" chò kichhó͘, kantaⁿ tī chitê kichhó͘ téngbīn, lán chiah píkàu khah ū iâⁿbīn. "Sìn Iésu" ēsái kóng sī lán titkiù ê siōng hó mn̂glō͘. “Iôhaneh Hokim” 14：6, Iésu kóng, "Góa to̍h sī tōlō͘, chinlí, sèⁿmiā." sī siōng ū la̍t ê póchèng. Kású lán bô hoattō͘ kianchhî "in sìn chheng gī", ánne to̍h kiámchhái ē hòngkhì tùi Iésu ê sìnkhò, tńglâi li̍pki tī gō͘hoe-cha̍psek ê kîtha sìnkhò téngbīn, chit sî lán ê "sìn" kiámchhái to̍h ē lo̍kkhong, chiū ánne sitkhì kiùin.

2, Kîchhù sī sìntô͘ ē choánhiòng í hêngûi chhenggī, sitkhì Sinkàu ê chengsîn：
Inūi hòngkhì "in sìn chheng gī" ê khakjīn, lán titkiù ê phiauchún to̍h ē chhinchhiūⁿ itpoaⁿ ê chongkàu, lak tī hêngûi lūn téngbīn, siàusiūⁿ beh ēng hêngûi chhenggī. Chit sî, lán Kitokkàu to̍h ē tńgkhì chongkàu káikek chìnchêng ê Thianchúkàu sìngióng, siàusiūⁿ beh ēng siān kang, ēng khó͘ siu kah ēng sio̍kchōekǹg khah ē titkiù; sīmchì kò͘sióng chi̍tê sí liáuāu ê "liānga̍k"sèkài, kiôngtiāu kóng tio̍hsǹg íkeng titkiù ê lâng, mā tio̍h tī síāu ê liānga̍k tiong hêng chheng i só͘ū ê sió chōekò, siōng bóe chiah ē lâi kàu thiantông. Siōng hō͘ lâng khióngpò͘ ê, to̍h sī tī chōe téngbīn tōa chò kanghu, kuihoān chhut tōatōa-sèsè ê chōe, ài lán chīnle̍k khì hóekái, khì kòkài, m̄koh sūsi̍t siōng chōe iū koh sī hêng chheng bô kàugia̍h, chòeāu tòa lâi hō͘ lán sìngióng ê hūtam, hām lo̍hkhì chi̍t phiàn hóaⁿàm ê sìngióng sèkài ni̍h, m̄nā ûipōe "sèngkeng" ê tōlí, mā bô hoattō͘ hō͘ lâng tit tio̍h gōa chē hóchhù.

3, Koh lâi sī sìntô͘ cho͘sêng ê kàuhōe bānbān'á choánhiòng giâmtiōng ê kaichân hunhòa：
Inūi bô hoattō͘ jīnti "in sìn chheng gī" sī chi̍t chióng sìntô͘ chin iông’ī tit tio̍h ê intián, ēsái kóng sī hoānnā chin sìntô͘ tī titkiù siōng lânglâng ū hūn; só͘í kàuhōe ê sìntô͘ to̍h ē tī siān kang, khó͘ siu, sînjiah hiánhiān siōng chò kēngsài. Lia̍hchún ētàng ke chò siān kang ê lâng, ētàng khó͘ siu ê lâng, ētàng hián sînjiah ê lâng, to̍h jīnûi in píkàu khah ētàng titkiù; bô hoattō͘ ke chò siān kang, khó͘ siu, hián sînjiah ê to̍h píkàu khah bētàng titkiù. Kàu siōng bóe tongjiân piànsêng sînchit jînoân, khah ū sèngkeng tìsek ê lâng, khó͘hêng únsū, kiâⁿ sînjiah, ūchîⁿ ê lâng tēūi khiā tī kochân, kîtha ê lâng to̍h chiāmchiām hông khòaⁿ chò khiā tī kē ê tēūi. Só͘í kàuhōe ni̍h to̍h sitkhì "sìntô͘ pêngténg" ê oa̍hkhì, kā "sìntô͘ lóng chèsi" ê goânchek kuiê hiatka̍k khì, to̍h hām lo̍hkhì giâmtiōng ê kaichân hunhòa tiong, hiké kah khiphiàn to̍h hoànlām sêng chai tī kàuhōe lāibīn, piànsêng chi̍tê thóià ê chi̍pthoân à. Che sī bôlūn ánchóaⁿ to chin oh sêngsiū ê kiatkó!

4, Koh lâi sī tìsú sìntô͘ tī soankàu siōng ê nńgchiáⁿ bô la̍t：
Inūi sìntô͘ hiatka̍k "in sìn chheng gī" ê tōlí, to̍h bē bêngpe̍k sūsi̍t siōng i chionglâi tī chìnji̍p sinthiⁿ-sintē chit hāng tāichì ū hūn, sūsi̍t siōng i chitmá íkeng kah chitê sèkài ê lâng keh chi̍t tiâu tōa kheⁿ, kah itpoaⁿ bīsìn ê lâng íkeng ū bētàng niû ê kīlî, chitê tōa kheⁿ kah kīlî sī ēng chhim kah bētàng chhek ê tēga̍k chhimian kehkhui. Sìntô͘ iáu lia̍hchún i kah itpoaⁿ bīsìn ê lâng bô gōa chē chhapia̍t, inūi khòaⁿ khí lâi i tī jînphín siōng, tī ha̍kbūn siōng, tī siusin téngbīn bô pí itpoaⁿ bīsìn ê lâng khah kobêng. To̍h tī chitê gō͘hōe jīnti ēkha, i m̄ káⁿ kiò bīsìn ê lâng lâi sìn Iésu, ūsî thêchhut iaukiû ê sî mā nńgchiáⁿ bô la̍t. Lí khòaⁿ! inūi kā "in sìn chheng gī" ê tōlí tâi bô khì, sìntô͘ to̍h tn̂gkî chhù tī chitê nńgchiáⁿ ê chōnghóng hā, tùi i kòjîn ê lêngmiā lóng bô chi̍t tiám chengtióng chokiōng, che túhó tiòng tio̍h Mô͘kúi ê kúikè, gōa ni̍h'á khósioh!

5, Siōng bóe sī hō͘ kàuhōe ê chūhōe piànsêng bînkan ê pàipài：
Inūi "in sìn chheng gī" ê kàugī sī kah titkiù（iā to̍h sī boa̍tsè lūn）chéngha̍p chòhóe ê, i soatbêng liáu lán sìngióng ê chòeāu bo̍ktek. Ittàn kā i hiatka̍k, sìntô͘ to̍h bēkìtit i sìngióng siōng ê chiongke̍k bo̍kphiau. Tāike m̄chai sìn Iésu chòeāu bo̍kphiau sī ǹgbāng Iésu kā lán téchiām ê chhú hōaⁿ khǹg tī kàu éngseng ê tùihōaⁿ, sī ǹgbāng ū chi̍tê éngoán teksèng ê ji̍tchí lâi kàu. Jîchhiáⁿ chitê teksèng, tī lán tú sìn Iésu ê sî íkeng sūsian hiánsī pī oânsêng à, lán tng teh tánthāi hitê chiāmsî únba̍t phianphiah ê ji̍tchí pī phahkhui jîí. Lán ê kèngpài lóng engkai khiā tī tùi chit kiāⁿ to̍h sī teh beh lâilîm ê tōa sū ê kámun téngbīn ê, engkai tī chitê kiùin ēkha chhiùⁿkoa oló, hn̄ghn̄g khòaⁿ súisúi oánkéng ê lâi kàu. Inūi bē bêngpe̍k chitê tō ni̍h, to̍h hôethâu kòe lâi, lia̍hchún sìn Iésu to̍h kah pài Máchó͘ bô nn̄g iūⁿ, to̍h chísī khitkiû thàn koh khah chē chîⁿ, pìiū sengkhu pêngan, tiâukái huchhe kiùhun, hō͘ gín'á ê kongkhò chìnpō͘ …… chi lūi ê cha̍psū. Tìsú só͘ū ê kóngōe, lóng ûikhùn tī hiānsi̍t ê konglī téngbīn. Kachài tú khaisí, inūi pitkèng sìn Iésu mā ū chitê konghāu, kasiōng sìntô͘ chi kan pitkèng iáu ētàng píchhú koanhoâi; m̄koh kú liáuāu, chūhōe to̍h chhiongmóa toánsī ê konglī khìhun, á sī katāng píchhú ê iásim, á sī ū chengka píchhú ê hūtam, hō͘ lâng hoâigî chūhōe ê si̍tchit ìgī, lia̍hchún chìnji̍p chi̍tê bébē ê chhītiûⁿ, si̍tchāi hō͘ lâng chin simhoân!

Góa só͘ chaiiáⁿ ê chit gō͘ê hiānsiōng, m̄ sī chi̍t chióng chhaisiūⁿ, khiok sī tī bo̍kchêng chin chē sìntô͘ sengkhu téngbīn kah kàuhōe lāipō͘ khòaⁿ tio̍h ê, chiahê chōnghóng chinchiàⁿ chin hō͘ lâng khùnjiáu. Góa jīnûi che sī "in sìn chheng gī" tō ni̍h ê pī bâibu̍t só͘ tì. Mā sī só͘í in sìn chheng gī ê tōlí ū pitiàu toto soaniông, ǹgbāng tī hūnloān ê Kitok sìngióng tiong, ētàng khí chi̍tkóa keklô-iôngchheng ê chokiōng!

Chù 1：Páulô kóng, "Só͘í, kokūi hiaⁿtī chímōe, ánne lín engkai chai, sià chōe ê tōlí sī tùi chit ūi Iésu thoân hō͘ lín. Mô͘se ê lu̍thoat bētàng hō͘ lín tit tio̍h chhengchò gī, só͘ū sìnkhò Iésu ê lâng lóngē tit tio̍h chhengchò gī."（Sùtô͘ Hêngtoān 13：38~39）; jîchhiáⁿ kóng, "Lí nā ēng chhùi kòpe̍k Iésu sī Chú, simlāi mā siongsìn SiōngChú hō͘ I tùi sílâng tiong kohoa̍h, lí to̍h ē tit tio̍h chínkiù. Inūi lâng nā sim sìn to̍h ē tit tio̍h chhenggī, koh nā ēng chhùi kongkhai piáubêng, to̍h ē tit tio̍h chínkiù. Kengtián ū ánne kóng, "Sìn I ê lâng lóng bē tú tio̍h sitbōng." Iûthài lâng kah gōapang lâng lóng bô chhapia̍t, inūi in ū kâng chi̍tê Chú, to̍h sī bānbîn ê SiōngChú, I ē tōatōa sù hok hō͘ só͘ū kiûkiò I ê lâng. Inūi kengtián ū kìchài, só͘ū kiûkiò Chú ê miâ ê lâng, lóng ē tit tio̍h chínkiù."（Lômásu 10：9~13）.

Martin Luthur kóng, "Sìn hō͘ lâng chhenggī, inūi i lia̍h tio̍h Kitok."（ kìⁿ Al-Duiz gôantù ‧Toān Kî kah Sun Siānlêng ha̍pe̍k, "Martin Luthur Sînha̍k"〈 Tâipak, Tionghôa Sìngī Sînha̍k chhutpánsiā, 1999, ia̍h 320〉）koh kóng, "Chíū Kitok chiah sī lán chhîiú ê îit ū kèta̍t ê châihù, sī lán hông chhengchò Kitoktô ê îit líiû. Bô siūⁿ beh jīnbat jīmhô ê Chú ── kîtha ê á sī sînsèng."（kah téngbīn kâng su ia̍h 311 koh kóng, "Lâng tī Kitok ígōa chhōe bētio̍h SiōngChú, i to̍h sī bēnglēng seng kàu chiah ê thiⁿ ê téngbīn á sī lo̍hkhì kàu tēga̍k ni̍h, á sī thiⁿpiⁿ tēke̍k mā chhōe bētio̍h."（kìⁿ Kerr piantēng‧Ông Kènghian e̍k, "Lùthuh Sînha̍k Lūipian"〈Tâipak, Tōsiaⁿ Chhutpánsiā, 2000〉 ia̍h 55）.

Calvin kóng, "Góa beh soanpò͘, tûhui lâng chhîiú Kitok（che sī SiōngChú só͘ sù bô hoattō͘ ēng giângí lâi piáuta̍t ê hokhūn），nā bô, bô lâng ētàng pī chhenggī."（kìⁿ Calvin gôantù‧Calvin Kitokkàu iàugī hoane̍k siócho͘ e̍k, "Kitokkàu Iàugī"〈Tâipak, Calvin chhutpánsiā, 2007〉ia̍h 610）koh kóng, "Lâng ê só͘í ētàng chhenggī sī inūi sìnsim chiapsiū ê sī Kitok."（kah téngbīn kâng su ia̍h 607）.

──2010, 05, 22 tah tī "Kitokkàu Thongsìn"